Uit een oud krantenknipsel (1987), gevonden in het boek De volksnamen van onze planten van H. Uittien, dat ik maandag jl. vond bij De Slegte in Utrecht (de volledige tekst van Uittiens boekje staat trouwens op Plantaardigheden, leuke stukje sover volksnamen van planten):

Over het gebruik van kruudmoes zijn we bijzonder goed ingelicht door een enquête die de bioloog Dr. H. Uittien (1898-1944) via “De Levende Natuur” heeft gehouden. Daarbij bleek dat het gerecht werd gegeten in een gebied [in Nederland] dat in het noorden begrensd was door de kuststrook van Genemuiden tot Nijkerk, waarna deze omgrenzing een grote boog zuidwaarts maakte via Amersfoort, Ede, Voorst, Bathmen, Hellendoorn en Hasselt, om bij Zwartsluis uit te komen. Ook buiten dit rayon was kruudmoes hier en daar bekend, o.a. in Groningen en Noord-Duitsland, soms wat anders samengesteld.

In wezen was het echte boerenkost. De recepten noemden een groot aantal bestanddelen, veelal van eigen erf. In die tijd was het gemengde bedrijf op de arme zandgronden bedrijfseconomisch gezien in sterke mate een “gesloten huishouding”; men consumeerde en gebruikte zoveel mogelijk voortbrengselen van eigen bodem en de geldcirculatie was daardoor relatief gering.

De gemiddelde samenstelling van kruudmoes was ongeveer als volgt: gort (in het Saksisch pellegarstel) samen met gerookte worst of spek, bladen van snijbiet of melde goed gaarkoken. Dan toevoegen: bruine bonen, gehakte bladen van roomse kervel, diverse wilde muntsoorten (Saksisch: broene bèrend), venkel, bieslook, tuinzuring, peterselie, zevenblad, zwarte bessenbladeren, brandnetels e.d. en het geheel nog even laten doorkoken. Deze ratjetoe werd lauw of koud met wat stroop of suiker als hoofdgerecht gegeten.

‘s Zondags nam men in plaats van bruine bonen soms een een speciaal soort grote rozijnen, maar dat was “luxe”. Vooral in drukke tijden at men het veel.

Mellie Uyldert heeft ook wel over kruudmoes gehad. Zij dacht dan meer aan een voorjaars-reinigingssoep, waarin de lentekruiden zijn verwerkt: vooral brandnetel, weegbree, duizendblad, hondsdraf e.d. De hierboven beschreven kruudmoes werd gedurende het hele groeiseizoen gegeten. In de Twellose Klompenweek, een soort braderie, was er op 10 september [we spreken nu over 1980] zelfs een kruudmoeswedstrijd.

De meningen over de smaak van dit soepje lopen nogal uiteen: van heerlijk tot verschrikkelijk.