Comments on: Brede wespenorchis

By: AntonV

AntonV — Thu, 17 Jul 2008 17:58:25 +0000

Whoops, beste Anne, het was alweer enige tijd geleden dat ik je bericht over de Wespenorchis gelezen had en ik had niet eerder de tijd gehad er een commentaar bij te schrijven. Die tijd had ik vanmiddag wel en ben toen meteen gaan schrijven ipv. je bericht te herlezen. Inderdaad onzorgvuldig van me, dus excuses.
En nog iets waarmee ik te kort door de bocht was was dat ik dacht dat Orchissen in de Nederlandse taal dan in Latijns-wetenschappelijk naamgeving ook wel zo zouden heten (dat die veronderstelling onjuist was had ik kunnen weten als ik het bericht zou hebben herlezen).
Ook bestaat er een Orchidee die officieel bij de Orchissen hoort en die in het Nederlands Soldaatje heet (ipv. iets met Orchis), dat is de Orchis militaris. Maar Soldaatje is ook weer de naam van een aantal Keversoorten.
En laatst had ik een gesprek met een vriend wiens vader Orchideeen kweekte en van hem had ik het verhaal van de wortelvorm, en wikipedia bevestigde het. Verder had die vriend (itt. ikzelf) Latijn en Grieks gehad op de middelbare school en zaten zomaar wat te gekscheren: voeg het Orchi(s) (uit het Grieks) en het Dee uit de Nederlands naam waarbij Dee een vervoeging is van het Latijnse Deus (= God) en je komt tot teelbal van God
Niet dat ik en / of die vriend een obsessie hebben voor dergelijke dingen maar wel voor taal in relatie tot plantennamen.

By: AnneTanne

AnneTanne — Thu, 17 Jul 2008 15:45:15 +0000

@AntonV: Je schrijft:

Meestal lees ik in berichten van AnneTanne ook wel iets over de etymologie van plantennamen, ditmaal niet.

Voorlaatste paragraafje over het hoofd gezien ? Over ‘Epipactis’ heb ik inderdaad niets gezegd, omdat die naam vroeger waarschijnlijk aan een andere soort werd gegeven, en er onenigheid is over de exacte herkomst.
Je verklaring voor orchidee slaat overigens op het geslacht Orchis, waarvan de soorten in NL en B erg zeldzaam zijn, en niet Epipactis… (in elk geval de wespenorchis heeft langgerekte wortelstokken.)

By: AntonV

AntonV — Thu, 17 Jul 2008 14:33:13 +0000

Nog iets, over het soort (of 2 soorten ?) die ik vond, twijfelde ik over de vraag of het 1 of 2 soorten waren waarvan me er in eerste instantie eentje de Gevlekte Orchis leek (omdat die zowel gevlekte bladeren als bloemen heeft). Later hoorde ik via via van de plaatselijk stadsecoloog dat als er 2 soorten naast elkaar groeien dat ze dan spontaan kunnen kruisen en dat er dus natuurlijke subsoorten kunnen ontstaan. Onder botanici is er zelfs discussie over of iets een soort of ondersoort is. Er werd over de planten hier (het waren er velen op een paar vierkante meter !) gesproken van de Gevlekte Rietorchis. Op een gegeven moment werd het verhaal me te ingewikkeld en heb ik mijn hoop om de soort definitief vast te stellen maar opgegeven. Online lees ik her en der ook dat de Gevlekte her en der in Nederland weer in opmars is, maar gelukkig is ie hier toch nog steeds wettelijk beschermd. Bij “jullie” (Belgie / Vlaanderen) ook denk ik.

By: AntonV

AntonV — Thu, 17 Jul 2008 14:18:32 +0000

Meestal lees ik in berichten van AnneTanne ook wel iets over de etymologie van plantennamen, ditmaal niet. Omdat ik enkele maanden geleden voor het eerst in mijn leven ook 1 of meerdere Orchis soorten vond heb ik me er eens in verdiept en las toen ergens dat het de Griekse filosoof Theophrastus van Eresus was die rond 300 voor Christus als eerste dit plantengeslacht besprak. Vanwege de vorm van de dubbele wortelknol gaf hij de naam Orchis, wat teelballen / testikels betekent. In (later ?) bijgeloof werd ervan uitgegaan dat vrouwen die een bepaald deel van die wortel aten een zoon zouden krijgen en ook de Duitse naam Knabenkraut zou hieraan nog herinneren.

Wat hier allemaal van waar is weet ik niet want ik heb het maar uit 1 bron.

Die Theophrastus was overigens een leerling van Aristoteles. Hij beschreef 100en soorten planten op basis van morfologie. Hij wordt wel eens beschouwd als de vader van de plantkunde en eeuwen later vermeldde Plinius de Oudere hem ook in Historia naturalis.

By: AnneTanne

AnneTanne — Wed, 16 Jul 2008 08:40:52 +0000

@Henk en Martine: altijd leuk dat te lezen…

@Chelone: In de VS worden deze orchideeën (die daar vanuit Eurazië zijn terechtgekomen) ook wel ‘weed orchid’ genoemd, omdat je ze bijna niet meer uit je tuin weg zou krijgen (mocht je dat al willen proberen… ik niet dus). De plant maakt wortelstokken, waardoor ze metersverder weer zou kunnen opduiken.
Misschien is ze dus ook zo van bij je buurvrouw tot bij jou komen wandelen?

Ik kijk er in elk geval zo tegenaan als jij: onopvallend of niet… een orchidee in je tuin geeft toch een bijzonder gevoel

By: Chelone

Chelone — Tue, 15 Jul 2008 21:32:29 +0000

Mijn buurvrouw had ze en volgens haar zijn ze hierheen ‘gevlogen’; totnogtoe onbekend voor mij.
Onopvallend zoals je schrijft, staan er hier een stuk of vijf in de dolomiet. Wie heeft nu nog het geluk om een orchidee in zijn tuin te hebben! Ik ga ze morgen van dichterbij bekijken nu ik jouw foto’s zag.

By: Martine

Martine — Tue, 15 Jul 2008 20:08:04 +0000

Ik kende de plant niet en zou er zo aan voorbij lopen. Voortaan zal ik hem nu wel herkennen.

By: Henk

Henk — Tue, 15 Jul 2008 18:44:34 +0000

Al enige tijd volg ik een stengel die opgroeit in mijn garage. Door een spleet in onderste plank groeit ie van buiten naar binnen, waar de zon lang staat omdat de deuren altijd open staan.
Ik vermoedde al een orchis, door het blad en de gebogen top met bloemknoppen, maar vond het onwaarschijnlijk.
Tot hij/zij vandaag in bloei kwam en ik dankzij jouw artikel nu weet dat het om een brede wespenorchis gaat.
Ook elders in mijn bostuin heb ik nog een exemplaar gevonden.

By: AnneTanne

AnneTanne — Mon, 14 Jul 2008 18:45:34 +0000

Ik vind het zelf ook een mooi plantje…
Natuurlijk is een grasland met honderden gevlekte orchissen veel indrukwekkender dan een brede wespenorchis, die je omwille van zijn vrij onopvallende kleuren best van dichtbij en op je knieën bewonderd. Maar de afzonderlijke bloemen van deze orchidee zijn eigenlijk bijzonder mooi.

By: bart

bart — Mon, 14 Jul 2008 11:03:11 +0000

In tegenstelling tot je pa vind ik het een heel mooie plant. Hopelijk zijn ze zo vriendelijk om ooit in onze tuin op te duiken. Ik had vroeger al begrepen dat orchissen zelf uitzaaien weinig zin heeft omwille van die schimmeltjes, en dat wordt nu nog eens bevestigd in je artikel (in ‘enten’ heb ik niet zoveel zin).
Maar van die zatte bijen, dat had ik nog nooit gehoord. Weer een schitterend weetje voor op de volgende gidsbeurt!