Sint Janskruid is een kruid dat tegenwoordig vooral bekendheid geniet omwille van zijn antidepressieve eigenschappen, maar het is een kruid dat van oudsher heel erg werd gewaardeerd, en waarover nog veel meer te vertellen valt.
Beschrijving
Sint-Janskruid is een 60 tot 70 cm hoge, overblijvende plant met kleine blaadjes en vertakte stengels met eindstandige bijschermen van goudgele bloemen.
De stengel is enigszins roodachtig, rond op doorsnede met twee uitspringende lijsten. De bladeren zijn tegenoverstaand en zittend, aan de onderzijde enigszins blauwig van kleur. Ze bevatten doorschijnende oliekliertjes die, als de blaadjes tegen het licht worden gehouden, op gaatjes lijken. De bloemen hebben vijf kelkbladeren en vijf ongelijke kroonbladeren die ook bezaaid zijn met oliekliertjes. Bij fijnwrijven van de bloemen tussen de vingers komt een rode kleurstof te voorschijn.
De vrij lange meeldraden die bovendien in groot aantal voorkomen gevende bloemetjes nog meer een “stralend” uiterlijk.
De vrucht is een driehokkige doosvrucht met gesnavelde, eivormige vruchtjes. Ondergronds bevindt zich een wortelstok.
De plant kent zijn hoofdbloei in de periode van de zomerzonnewende, maar wordt tot in september bloeiend aangetroffen. Men vindt het kruid terug op droge bermen, braakliggend land, aan bosranden en open plekken. Soms groeit het Sint-Janskruid in massa’s bijeen, zodat grote oppervlakten door zijn aanwezigheid geel of roodbruin worden gekleurd: een gevolg van het feit dat bloemen van deze plant één dag na het ontluiken reeds verwelken en dan een bruinrode kleur aannemen. De bloemen bevatten twee kleurstoffen, een gele en een rode; de laatste, hypericine genaamd, is onder meer aanwezig in kleine kliertjes die overal de kelk- en kroonbladen bedekken.
Teelt en Oogst
Sint-Janskruid vraagt een goeddoorlatende tot droge bodem en een standplaats in zon tot halfschaduw. De plant laat zich vlot vermeerderen door zaaien of scheuren, beide zowel in voor- als najaar.
Het kruid wordt geoogst bij het begin van de bloei, en vers of gedroogd verwerkt.
Ook de bloemen (voor de bereiding van Sint-Jansolie) worden geplukt als ze zich net geopend hebben. (De olie bereid uit droog kruid, bevat eveneens de werkzame stoffen, maar blijft kleurloos. Daarom wordt algemeen gekozen voor verse bloemen, omdat veel mensen de rode kleur met de werkzaamheid associëren.
Medicinaal Gebruik
Inhoudstoffen
- Hypericine
- Pseudohypericine
- Hyperforine
- Flavonoïeden
- Xanthonen
- Phenolische Carboxylzuren (caffeïne-zuur, chlorogeenzuur, ferulinezuur en gentinezuur)
- Etherische oliën
- Carotenoïden
- Alkanen
- Chloroglucinol derivaten
- Phytosterolen
Eigenschappen
Anti-depressief: Sint-Janskruid werd historisch vaak aangeprezen als een zenuwtonicum, en wordt tegenwoordig vaak gebruikt bij milde tot matig-ernstige depressies. Dit gebruik blijkt gerechtvaardigd door de MAO-remmende eigenschappen van hypericine, en vooral hyperforine. Inderdaad blijken zowel de Mono-Amino-Oxidases van het type A en B er door te worden afgeremd. Daarnaast blijken nog verschillende andere Neurotransmittersystemen erdoor te worden beïnvloed (onder andere het serotonerge systeem, dus het systeem dat ook door de moderne antidepressiva – SSRI’s, type Prozac – wordt beïnvloed).
Ten gevolge van deze werking worden de spiegels van een aantal neurotransmitters beïnvloed en wordt een normale stemming gehandhaafd of emotionele stabiliteit bereikt.
Extracten van Sint-Janskruid zijn in meerdere dierproeven getest om deze anti-depressieve eigenschap te bevestigen, en hierbij werd aangetoond dat de onderzoekende activiteit van muizen in een vreemde omgeving vergroot, en dat agressief gedrag bij sociaal geïsoleerde mannelijke muizen vermindert. Dit komt overeen met het effect dat men van antidepressieve bestanddelen verwacht.
Antiviraal: In vitro studies (dwz ‘in glas’, dus in de proefbuis, niet op proefdieren of -personen) hebben aangetoond dat hypericine en pseudohypericine duidelijke antivirale activiteit tegen de Herpes simplex (= koortsblaasjes) virussen van het type 1 en 2 vertonen, en ook tegen influenza A en B (griep) en het vesiculaire-stomatitis virus (een virus dat blaasjes in de mond veroorzaakt). Ook zouden deze stoffen actief zijn tegen het Epstein-Barr virus (klierkoorts).
Wetenschappers van het New York University Medical Center en het Weizmann Institute of Science in Israël hebben ook ‘in vivo’ (bij mensen of proefdieren) activiteit aangetoond tegen retrovirussen, en tegen twee leukemie veroorzakende virussen, dit alles op muizen.
Onderzoek heeft tenslotte uitgewezen dat er een zekere activiteit van hypericine bestaat tegen het Human Immunodeficiency Virus (HIV), maar het lijkt wel dat het hypericine daartoe licht nodig heeft om geactiveerd te worden.
Anti-bacteriëel: Een extract van Sint-Janskruid heeft antimicrobiële activiteit tegen zowel gram-negatieve als gram-positieve bacteriën. In dit opzicht heeft men onder andere al Staphylococcus aureus, Streptococcus mutans, Proteus vulgaris, Escherichia coli en Pseudomonas aeruginosa onderzocht.
Gebruik
De belangrijkste toepassing van Sint-Janskruid is tegenwoordig de behandeling van depressie. Het kan wellicht ook gebruikt worden in de behandeling van chronische virale infecties en, uitwendig, in allerhande huidzalven.
In de behandeling van depressie is ondertussen al door tal van studies bewezen dat Sint-Janskruid in een gestandaardiseerde dosis van 500 tot 800 mg droog extract, bij milde tot matig ernstige depressies even effectief is als een klassiek antidepressivum, doch met minder bijwerkingen die bovendien beter te verdragen zijn.
Onderzoek lijkt ook het vermoeden te staven dat Sint-Janskruid een belangrijke adjuverende behandeling kan zijn bij infecties met Herpes simplex, Mononucleosis infectiosa (klierkoorts), en griep. Welke dosering hiervoor gebruikt dient te worden moet echter nog nader bestudeerd worden. Door de combinatie van een antivirale met een antidepressieve activeiteit wordt verondersteld dat het kruid ook zinvol kan zijn in de behandeling van het Chronische Vermoeidheids Syndroom. Maar vooral wordt tegenwoordig het eventuele gebruik van Sint-Janskruid bij de behandeling van HIV-infecties bestudeerd, hoewel voorlopig zonder duidelijk resultaat.
Naast deze toepassingen van het Sint-Janskruid zijn er in de literatuur nog heel veel andere te vinden, gaande van bronchitis over bedwateren tot frigiditeit en impotentie. Vaak gaat het hier om ‘afgeleiden’ van de bovenstaande gebruiksmogelijkheden: Bronchitis bv is vaak een virale infectie, terwijl bij frigiditeit en impotentie soms een depressieve component aanwezig kan zijn (primair of secundair). Voor het gebruik bij bedwateren zie ik een dubbele verklaring: ofwel gaat men er hierbij van uit dat, vermits bedwateren soms kan behandeld worden met een antidepressivum, ook Sint-Janskruid hiervoor gebruikt kan worden. Dit is echter een weinig waarschijnlijke verklaring, omdat Sint-Janskruid meer gelijkenis vertoond met de ‘moderne’ dan met de klassieke, tri-cyclische antidepressiva die gebruikt worden bij Bedwateren. Een meer waarschijnlijke verklaring is de volgende: St. Janskruid is ook een kruid dat de kwaliteit van de slaap kan verbeteren. Bedwateren wordt vaak beschouwd als een teken dat een kind ‘te
vast’ slaapt, maar eigenlijk klopt die redenering meestal niet: Bij een erg vaste slaap zal nl de sluitspier van de blaas zelden of nooit ontspannen. Bedwateren komt eerder voor op ogenblikken van (te) lichte slaap, wanneer de prikkel om te plassen sterk genoeg is om de sluitspier te doen ontspannen. Als een kind met zo’n slaapfaze dan een middel neemt waardoor die slaapfaze niet of minder voorkomt, zal het dus ook minder makkelijk in bed plassen.
De dosering van het kruid voor kinderen vond ik nergens beschreven. Wel werd er in ‘Kids, Herb & Health’ uitgegaan van volgende berekening: de dosering voor een volwassene delen door 4 voor een kind van 20 kg, door 3 voor 25 kg en door 2 voor 35 kg.
Het gebruik van het kruid bij angstproblemen kan verklaard worden vanuit dezelfde mechanismen die ook verantwoordelijk zijn voor de antidepressieve eigenschappen.
Sint-Janskruid wordt uitwendig vooral gebruikt onder vorm van een gemacereerde olie (zie ook bij basisrecepten). De indicaties zijn daarbij verbranding, spierpijnen en verstuikingen (hoewel voor de laatste twee indicaties eigenlijk beter aan Arnica kan worden gedacht), doch, gezien wetenschappelijk onderzoek naast wondhelende ook antibacteriële activiteit heeft aangetoond kan men er ook van uitgaan dat kleine verwondingen met Sint-Janskruid kunnen worden behandeld.
Bijwerkingen en Contra-indicaties
Sint-Janskruid is een kruid met een MAO-remmende werking (Mono-Amino-Oxidase). Voor stoffen met die werking geldt dat men moet opletten met Tyramine-bevatten voedingsstoffen (bv kaas). Maar geen paniek: nauwelijks één persoon die St-Janskruid gebruikt, houdt rekening met zijn voeding, in de zin dat hij kaas, bier, wijn, gist, pekelharing… e.d gaat vermijden, en toch heeft men nog geen enkel geval gerapporteerd van een hypertensieve crisis (aanval van gevaarlijk verhoogde bloeddruk) bij Sint-Janskruid. De MAO-activiteit is dus waarschijnlijk erg klein, maar speelt wel een rol in het anti-depressieve effect. De combinatie van Sint-Janskruid met MAO-remmende medicijnen dient wel te worden vermeden.
Daarnaast heeft het kruid een SSRI-werking (selectieve-serotonine-reuptake-inhibitor). Je moet daarom opletten voor de combinatie met andere stoffen met een al dan niet selectieve SRI-werking, bv de klassieke en moderne anti-depressiva, en Lithium.
Tenslotte heeft het kruid een invloed op het levermetabolisme: met name worden heel wat leverenzymen ‘geïnduceerd’, dwz hun hoeveelheid of werking neemt toe, waardoor bepaalde stoffen (de anticonceptie-pil is een bekend voorbeeld) sneller worden afgebroken. Dit betekent dus concreet dat sommige stoffen eventueel minder betrouwbaar werken, wat een probleem kan zijn bij bv de pil, maar ook bij antistollings-middelen (‘bloedverdunners’), medicijnen die afstotingsverschijnselen na orgaantransplantaties tegengaan en andere.
In Nederland moet er bij alle in de handel verkrijgbare Sint-Janskruid preparaten dan ook een bijsluiter aanwezig zijn die voor de hierboven beschreven risico’s waarschuwt.
Zoals eerder beschreven kan bij dieren het eten van Sint-Janskruid leiden tot foto-toxische reacties. Deze overdreven gevoeligheid voor zonlicht wordt dan ‘Hypericisme’ genoemd. In de wetenschappelijke literatuur zijn er nochtans zeer weinig vermeldingen van dit verschijnsel bij mensen: het lijkt met name voor te komen bij mensen die zeer grote doseringen nemen ter behandeling van een HIV-infectie.
Er wordt dan ook van uit gegaan dat de normale doseringen geen risico inhouden wat betreft deze fototoxiciteit.
Hierover lees je meer in mijn blogbericht van 20 juni 2008 over sint-janskruid en fototoxiciteit.
Tot slot kan nog vermeld worden dat Sint-Janskruid bij voorkeur wordt ingenomen bij de maaltijden, omdat het anders lichte maaglast kan veroorzaken.
Naamgeving
Zowel het Franse Millepertuis (mille apertures – duizend gaatjes), als het Latijnse achtervoegsel perforatum in de botanische naam slaan op de schijnbare ‘gaatjes’ in vooral de blaadjes van het kruid: door de aanwezigheid van doorschijnende oliekliertjes schijnen er gaatjes in te zitten.
Voor ‘Hypericum’ vond ik als verklaringen dat het vertaald kan worden als ‘een geestverschijning te boven komen’, en dit zou gebaseerd zijn op de overtuiging dat het kruid zo schadelijk was voor kwade geesten dat het voldoende was om er even mee te zwaaien om ze te verjagen.
Een andere, en mijns inziens plausibeler verklaring, is dat de naam ‘Hypericum’ verwijst naar de god Hyperion, vader van de zon in de Griekse mythologie. Een reden van deze verwijzing naar de zon is dat de bloemen zo schitterend geel zijn, en dat het kruid bloeit ten tijde van de midzomerzonnewende, de tijd dat de zon haar hoogste punt bereikt.
Voor de verklaring van Sint-Janskruid / Johanniskraut / St.Johnswort verwijs ik naar de paragraaf over Geschiedenis en Folklore.
Volksnamen
Nederlands: Eén bron geeft ‘Balderkruid’ aan, maar het is hierbij niet duidelijk of dit effectief een volksnaam was, of dat de auteur (D. Houbrechts, zie bronnen) hiermee zelf de link wilde leggen naar de legende van de dood van Balder (zie Geschiedenis en Folklore).
Hertshooi, Jaagt-den-Duivel, Jachtenduvel, Jichtenduvel, Johanneskruid, Johanniskruid, Johannesbloed, Aalbeskruid, Heksenkruid, Duivelskruid, Duivelsdruif, Bokstalen, Godegewaar(thee), Kroontjeskruid, Oliebloempje, Peerka, Peerkum, Perikamp, Scharnokel, St-Pieterskruid, Wonderkruid.
Engels: St.Johnswort
Duits: Johanniskraut
Frans: Millepertuis
Geschiedenis en Folklore
De mythe van het de dood van Balder is misschien wel één van de best bekende in de ‘kruidenwereld’:
Balder, de Germaanse zonnegod, was door vrijwel iedereen zeer geliefd, en alle dieren en planten hadden gezworen hem nooit een haar te krenken… Alle levende wezens dus, behalve de maretak , die hield zich op dat ogenblik afzijdig. (In mijn vertaling van de Edda wordt overigens gezegd dat om de mispel gaat, niet de maretak zoals in de volkse overlevering wordt gezegd. Ik heb daar lang over gedubt, maar de verklaring daarvoor is wellicht eenvoudig: de vertaler, of meer waarschijnlijk de corrector van de drukproeven, is weinig bekend geweest met ‘magische’ planten. Als vertaling voor het IJslandse woord voor maretak heeft er waarschijnlijk ‘mistel’ gestaan, maar dat is vervolgens vervangen geworden door het vertrouwder in de oren klinkende ‘mispel’) Loki, een van de andere goden, was behoorlijk jaloers op de populariteit van Balder. Hij maakte daarom een speer van een maretak, en gaf die aan Hodir, de blinde tweelingbroer van Balder, en hielp deze zijn speer te richten. Toen deze (zonder het doel te kennen) zijn speer gooide, werd Balder dodelijk verwond. Om Balder nooit te vergeten, lieten de andere goden vervolgens het Balderkruid, het St Janskruid, uit zijn bloed ontspruiten. Als je op de bloemknoppen knijpt, komt daar trouwens het bloed van Balder uit, en als je een blaadje tegen het licht houdt, zie je de gaatjes die door de speer zijn gemaakt.
Na de kerstening werd het verhaal van Balder vervangen door het volgende: Het kruid is ontstaan uit het bloed van Johannes de doper: Salome, dochter van Pontius Pilatus Herodes (dank aan Xander voor de correctie van een fout die ik zelf had moeten opmerken), mocht van haar vader een keer een wens doen. Haar moeder Herodias fluisterde haar in om het hoofd van Johannes de Doper te vragen. Zeer tegen zijn zin deed vader dit. De dochter doorprikte vervolgens zijn tong, die haar dikwijls op haar nummer had gezet, met een haarspeld.
En soms wordt het St Janskruid een bloem die aan het lijdensverhaal van Christus herinnert: Het bloed van Christus zit in de bloemknoppen en de vijfkroonblaadjes verbeelde de vijf wonden van Jezus. De ‘gaatjes’ in de bladeren zijn de wonden veroorzaakt door de doornenkroon.
Een andere christelijke legende verteld dat het Sint-Janskruid zo sterk was dat het er voor zorgde dat niemand meer ‘slecht’ was, hierdoor had de duivel geen werk meer want hij kreeg geen slechteriken meer in de hel. Hierover heeft hij zich zo kwaad gemaakt dat hij op een gegeven dag zijn klauwen in het Sint-Janskruid heeft gezet, met als doel het te vernietigen. De gaatjes zijn de afdrukken van de klauw van de duivel. Hier komt ook uit voort dat men het Sint-Janskruid ook in de volksmond kent onder de naam “Jaagt-den-duivel”, want hij heeft uiteindelijk de duivel overwonnen en is niet gestorven, wordt zelfs in deze tijd nog gebruikt om de duivel te weren, de oude boerenbevolking in Noord-Brabant hangt nog steevast een bosje Sint-Janskruid in destaldeuren en in de voordeur van de boerderij.
Vanuit de Germaanse mythologie is er nog een andere verklaring voor het rode sap van het St-Janskruid, en dan wordt het beschouwd als het bloed van Wodan/Odin, die door een everzwijn werd verwond.
Sint-Janskruid wordt al zeer lang medicinaal gebruikt. Dioscorides, de belangrijkste arts van het oude Griekenland,
gebruikte het bij de behandeling van heel wat verschillende aandoeningen.
In de middeleeuwen gebruikte men de plant bij de bereiding van verschillende remedies maar ook als “duivelsverjager” of “fuga daemonium”. Aan de zolder van de huizen hing men boeketjes met Sint-Janskruid om zich te beschermen tegen kwade geesten en heksen. Het kruid verspreidt bij het drogen een naar wierook zwemende geur. Deze geur werd beschouwd als aangenaam voor god maar hij weert de duivels af.
Het uitdrijven van het kwaad (depressies) kan teruggevonden worden in moderne behandelingen op basis van Sint-Janskruid.
Volgens een legende zou iemand die voor het slapengaan op Sint-Janskruid trapte de hele nacht door elfen wakker worden gehouden.
In het begin van de 16e eeuw was de beroemde Zwitserse arts Paracelsus (die de signatuurleer op schrift stelde) een voorstander van Sint-Janskruid voor de behandeling van wonden, omdat de plant zelf zoveel openingen of wonden vertoont. Ook zei hij, dat men het kruid in de bloeitijd niet alleen onder zijn baretje, maar ook aan de boezem en in de handen moeten dragen en het ‘s nachts onder het kussen moeten leggen, omdat God een groot geheim in het kruid gelegd heeft.
Symbolisch gebruik
Sint-Janskruid kan met Litha (midzomer) als wierook verbrand worden.
Verzamel het kruid ook op Midzomerdag, en gebruik het voor rituelen in verband met onoverwinnelijkheid, persoonlijke kracht, wilskracht.
Andere toepassingen
Cosmetisch: In de cosmetische industrie worden extracten van dit kruid verwerkt in shampoos en haarlotions om afbreken van het haar tegen te gaan.
Aftreksels van de bloeiende toppen en bladeren kunnen als toevoegsel aan het badwater worden gebruikt en werkt verstevigend voor de huid.
Culinair: Sint-Janskruid wordt vooral geteeld om zijn medicinale werking en heeft in de keuken niet veel toepassingen. Zelfs thee van Sint-Janskruid ga je niet echt drinken voor de goede smaak. In eeuwenoude kruidenboeken duiken recepten op waarbij Sint-Janskruid wordt verwerkt in bier.
Verfstof: Zowel de bloeiende toppen als het gehele kruid worden gebruikt om stoffen te verven: Met bloeiende toppen geeft men wol een oranje-gele kleur, met het gehele kruid is het resultaat eerder citroengeel. Ik vond niet terug wat als loog wordt gebruikt.
Hallo,
De site is heel mooi. Maar wat ik zoek staat er niet in.
Ik volg een cursus Herborist. Mijn eindwerk gaat over Sint-janskruid.
Ik zit met een vraag waar heel weinig informatie over is.
Hebben berghertshooi, fraai hertshooi, gevlekthertshooi,, gevleugeld hertshooi, liggendhertshooi en ruig hertshooi dezelfde werking als Sint-janskruid?
Graag ik hier zo spdeig mogelijk een antwoord op gehad.
Groetjes,
Ingrid
@Ingrid: Ik heb even gegoogeld op ‘hypericin hypericum’, en kreeg volgend
artikel als één van de eerste hits:
Hypericin and Pseudohypericin Contents in Some Hypericum Species Growing in Turkey.
Het gaat erover, dat men een aantal andere hypericumsoorten heeft
onderzocht op hun gehalte aan hypericine en hyperforine, en dat de
meeste soorten, met uitzondering van Hypericum heterophyllum inderdaad
deze twee stoffen, die als de belangrijkste werkzame stoffen van
st-janskruid worden beschouwd, bevatten.
De samenvatting besluit, dat vermits in H. montbretti en H.
triquetrifolium zelfs hogere gehaltes aan deze stoffen worden
aangetroffen dan in H. perforatum, het dus zinvol kan zijn om deze
soorten van naderbij op hun werkzaamheid te gaan onderzoeken.
Ik hoop dat je hiermee al iets verder komt? Ik denk dus dat je er van
uit kan gaan dat een aantal andere soorten hertshooi ook werkzaam zou
kunnen zijn (vermits ze ook hypericine en hyperforine bevatten), maar
dat hier onvoldoende over bekend is om daar met zekerheid uitspraken
over te kunnen doen.
Ik neem sinds een week Sint-Janskruid ter behandeling van een lichte depressie en heb sedertdien een opgeblazen gevoel in de maag en de darmen en ben ontzettend moe. Zou het ene met het andere kunnen te maken hebben ?
In een artikel op Herb World News Online vind je een vrij goede samenvatting/bespreking van een onderzoek naar bijwerkingen bij SJW (St John’s Wort, Sint-Janskruid) en klassieke antidepressiva.
In het onderzoek werden de spontaan gerapporteerde bijwerkingen van SJW en AD met elkaar vergeleken, en werd opgemerkt dat in geval van SJW er veel minder bijwerkingen werd gerapporteerd.
Terecht wordt opgemerkt, dat dit ten dele kan te maken hebben met het verwachtingspatroon van de patiënten: bij kruiden zullen minder mensen bijwerkingen verwachten dan bij klassieke geneesmiddelen, en ze zullen klachten dan ook minder in verband brengen (of zelf minder opmerken) dan bij gewone geneesmiddelen.
Bij de meest frekwent gerapporteerde bijwerkingen van Sint-Janskruid stonden echter zowel gastro-intestinale klachten (maagdarm klachten) als een gevoel van moeheid, dus het is inderdaad niet onwaarschijnlijk dat jouw klachten toch verband houden met het kruid.
Hallo Anne Tanne wat is dit leuk, de beschrijvingen van al de kruiden, foto’s, gedichten enz. Het was 24 juni feest van Sint Jan. Stond op de scheurkalender van happinez. Zelf heb ik een flesolie al jaren staan met aftrekksel van de bloempjes van de Sint Janskruid.
Het recept was van een vriendin die is overleden, een herrinnering aan haar.
Ik kom zeker meer keer op bezoek op deze site!
Vriendelijke groet,
Joke
Hallo Anne Tanne,
Ik wil starten met St-Janskruid om een lichte depressie te overwinnen. Mijn vraag is welke producten zijn van betrouwbare kwaliteit en wat moet de samenstelling zijn?
Hartelijk dank,
Dirk
Ik las dat St. Janskruid ook gebruikt kon worden bij mensen met MDS. Ik lees hier dat er opgepast moet worden als je dit gebruikt in combinatie met Lithium.
Heeft u meer informatie hieromtrent?
@Sofie: Zoals je hierboven al kan lezen:
Als je gelijktijdig Lithium en Sint-Janskruid gebruikt, moet je dus opletten omdat ze mekaars werking, maar ook mekaars bijwerkingen kunnen versterken, en je weet allicht dat de bijwerkingen van Lithium erg vervelend kunnen zijn.
Ik weet niet meteen vanbuiten of het gebruik van Sint-Janskruid ook de bloedspiegels van Lithium kan beïnvloeden, want in dat geval moet je dus helemaal opletten. Het is weliswaar zo, dat als Sint-Janskruid de bloedspiegel van een ander medicijn beïnvloed, het gaat om een verlaging van de spiegel, maar dat betekent ook, dat als je door omstandigheden plots stopt het het gebruik van Sint-Janskruid, de spiegel van het beïnvloedde medicijn gaat stijgen.
Mijn raad: bespreek het voornemen om Sint-Janskruid met Lithium te combineren zeker met je behandelende arts. (Echt niet bang zijn om dat te bespreken: in het instituut waar ik werk, werd tijdens een nascholingsbijeenkomst over anti-depressiva voor de psychiaters heel expliciet ook over Sint-Janskruid gesproken.)
Hoi
Interessant om te lezen zeker de mythes
Ik neem het al heel lang en als mijn potje op is en ik niet op tijd nieuwe gehaald heb krijg ik terug last van mood swings, neerslachtigheid en te emotioneel reageren. Ik ben dus erg tevreden met Sint-janskruid. Zeker omdat me eerst Tranxene werd voorgeschreven en ik dit niet wou nemen. Ik ben wel een beetje bang omdat ik zwanger wil worden en blijkbaar is het dan niet aangeraden Sint-Jans te nemen :s, allé, op de ene site lees je dit en op de andere dat..
Groetjes
Hallo,
Een mooi stuk over deze plant, vooral het medisch deel!
Eén feit is echter onjuist: Salome is de dochter van koning Herodes (Filippus) en zijn vrouw Herodias, dus absoluut NIET van Pontius Pitalus…….
Tot uw dienst.
Groeten,
Xander
@Xander: Je hebt natuurlijk gelijk… wordt gecorrigeerd.
Wat doet het me deugd om zo een gedetailleerde uitleg over Sint Janskruid te lezen. Ik ben zelf een kleine week geleden gestart met Sint Janskruid (Zibrine) om mijn moodswings en emotionele uitbarstingen wat onder controle te krijgen. Ik ben zo al wat gevoelig door hormonale schommelingen en door te stoppen met roken ( nu 10 weken) heeft die periode zich uitgebreid over de gehele maand… Allee zo vermoed ik toch want ik heb ondertussen ook gelezen dat nicotine de aanmaak van bepaalde neurotransmitters waaronder serotonine, dopamine en noradrenaline stimuleert. Omdat opnieuw beginnen met roken GEEN optie is en ik zeker niet aan de antidepressiva wil hoop ik dat Sint Janskruid mij een uitkomst biedt! De kalmerende eigenschappen doen hun werk al…nu is het nog afwachten of het emotionele aspect ook gaat aangepakt worden. Tis te hopen van wel
Proficiat met je blog! Ik zal hier nog vaak komen lezen.
Ik voel me de laatste tijd vermoeider, een beetje lusteloos. Ik had ook terugkerende opvlakkerende periodes van virale infecties met heel veel mondblaasjes. Ik ging zelf op zoek naar iets die me misschien wat minder lusteloos, minder moedeloos zou maken en op de koop toe helpt Sint-Jans kruid dan ook nog bij herpes virus en virale infecties. Ik hoop hiermee een uitweg te vinden…
@Jens: Sterkte!
Vraagje:
Bij ons op de zwangerschapsyoga gaf onze begeleider aan dat je vanaf week34 van je zwangerschap kon beginnen met pirineum massage met st janskruidolie. Klopt dit? Als ik zo op de site kijk waar het allemaal voor gebruikt wordt, vind ik dit er niet in terug. Kan het schadelijk zijn voor je kindje?
Vraagje:
Mooie informatieve website waardoor ik hoop dat je het antwoord op mijn vraag misschien wel weet. Ik kan het namelijk niet vinden op internet.
Wegens wat klachten heeft de dokter een hypericum olie voor geschreven om mee te masseren. Nu wil ik graag weten of het schadelijk is om deze olie te gebruiken als je zwanger wil worden of als je zwanger bent?
Groet
Ik durf geen uitspraken doen over het extern gebruik van Sint-Jansolie tijdens de zwangerschap.
In elk geval wordt het inwendig gebruik van hypericum tijdens zwangerschap afgeraden, omwille van de resultaten van onderzoek bij proefdieren. Tot nu toe zijn er een paar gevallen beschreven van baby’s geboren nadat moeder het kruid inwendig had gebruikt. Bij één van de kinderen waren vlak na de geboorte een paar probleempjes waarvan niet met zekerheid uit te maken viel of dat samenhing met het hypericum-gebruik.
Over het gebruik van de olie tijdens zwangerschap vind ik inderdaad helemaal niets terug… Ik moet je dus ook een antwoord schuldig blijven.
beste,
ik heb een vraagje:ik heb op het ogenblik depressie,spanningen,angst(angstaanvallen)
nu is mijn vraag of sint-janskruid mij hier kan bij helpen? en zo ja in welke vorm ik dit dan kan innemen?ik moet er nog wel bij vertellen dat ik op het ogenblik medicatie neem om mijn bloeddruk te verlagen.
@gerwin: Ik vind het niet verantwoord om op dit soort vragen zomaar via het net antwoord te geven, en bovendien valt dat ook buiten het bestek van wat ik met dit blogje wil doen.
Richt je hiervoor bij voorkeur tot iemand die voldoende vertrouwd is met medicinaal handelen met kruiden. Overigens zijn heel veel huisartsen tegenwoordig ook op de hoogte van de gebruiksmogelijkheden van sint-janskruid.
Beste ,
Ik voel me al maanden slecht,draaierig, moe ,verward volgens de arts een depressie ,heb weken sulpride gebruikt maar ben daar een week mee gestopt.Nu heb ik net sint janskruid van kruidvat gaan halen.is dit goede of haal ik beter bij de apotheek?
Ik waag me niet aan een oordeel over de verschillende merken van commerciële kruidenpreparaten, daar heb ik geen enkele ervaring mee.
Hallo,
Mooie site !
Ik heb een hypericum olympicum in de tuin gezet, kan ik uitgaan van dezelfde werking?
Mvg Sjoukje
Daar mag je zeker niet zonder meer van uitgaan…
Er zijn veel soorten Hypericum, maar alleen H. perforatum staat als medicinaal kruid bekend. Over H. olympicum is in die zin nauwelijks iets te vinden.
Toch is het zo dat st janskruid bloeddrukverhogend werkt en het hartritme forser maakt. Zo voel je je overdag en ook ‘s nachts wat ‘opgejaagd’. Zo is het althans bij mij, en ik houd me aan de voorgeschreven dosis. Of is juist dàt de antidepressieve werking? Dan toch wel graag zonder dat wat zich nu als stress voordoet!
Interessante observatie… (al ben jij daar natuurlijk niks mee – dat ik dat interessant vind…)
De werkzame stoffen in st-janskruid zijn scheikundig enigszins verwant met de antidepressiva uit de klassieke geneeskunde.
En daar is altijd de waarschuwing op zijn plaats dat de patiënt in de eerste zes tot acht weken zich als (ongewenste) bijwerking erg opgejaagd kan voelen, en dat pas na ongeveer die periode het anti-depressieve effect duidelijk wordt.
Ik ben daarom wel benieuwd te horen hoelang jij al sint-janskruid gebruikt.
nu dit heb ik niet, net het tegenovergestelde… raar… mij maakt het juist rustiger, mijn stress is weg. stress is aanmaak noradrenaline… hyper allert… neem nu 2 maal 600 per dag, elke 8 uur.. voel me rustig… raar…
Dat hoeft niet ‘raar’ te zijn…
Bijwerkingen van een middel (of het nu een allopatisch of een fytotherapeutisch geneesmiddel is), zijn bijwerkingen die bij een aantal van de gebruikers, soms minder dan 0.1 % voorkomen… gelukkig maar!
ik zit in een zware memopauze, althans de voorloper ervan…
angst, slaapstoornissen, noradrenaline attacks.. wat je maar kan krijgen heb ik… ik neem geen hormonen maar was in alternative behandeling met BICON 2000. goed geholpen op lichamelijk vlak. nu enkel nog geestelijk die depressie. St Janskruid neem ik nu. 2 maal 600… maar ik woon in Egypte en heb elke dag volle zon. mijn huid is overgevoelig, prikkelend, iedere aanraking is pijn. het licht brand in mijn huid, laat staan de zon! ik lees over H.P en overgevoeligheid… neem ik te veel??? geen dokter hier… 1 ding… ik heb het nodig en het werkt!!! zonder ben ik niet leefbaar voor familie en vriend. hier heet het “SAFAMOOD Forte”. wat denk jij hier van? per mail graag antwoord als het kan
De dosering die je gebruikt valt zeker binnen de normale dosering, maar het lijkt dat jij één van die mensen bent die fotosensitiviteit ontwikkelen bij gebruik van sint-janskruid.
De fotosensitiviteit wordt met name veroorzaakt door hypericine, dat ook verantwoordelijk is voor minstens een deel van de positieve effecten.
Als het echt niet mogelijk is om je voldoende te beschermen tegen de zon, zou je eventueel een ander preparaat kunnen proberen, in de hoop dat de verhouding hypericine/hyperforine en eventuele andere werkzame stoffen anders is.
HALLO,
IK BEN MANISCH DEPRESSIEF;
VOLGENS MIJN HUISARTS KAN ST-JANSKRUID MANISCHE OPSTOTEN VEROORZAKEN;
vOLGENS MIJN HOMEOPAAT IS HET JUIST GESCHIKT OM MANISCH DEPRESSIVITEIT TE BEHANDELEN;
kORT NA HET INNEMEN HEB IK INDERDAAD EEN NOGAL ERNSTIGE MANISCHE OPSTOOT GEHAD; IK COMBINEERDE HET WEL MET maca (uit peruviaanse plant.
Uiteindelijk neem ik het nog maar 14 dagen en ben al een week gestopt met maca.
Wat is er waar van dit alles.
Daniëlle
@Daniëlle,
Ik moet je huisarts gelijk geven…
De werkzame stoffen in st-Janskruid vertonen gelijkenis met SSRI’s (selectieve serotonine re-uptake inhibitoren), een groep van antidepressiva. Van die antidepressiva is geweten, dat ze soms een manische opstoot kunnen uitlokken.
In het tijdschrift Biological Psychiatriy van december 1999 is een artikel verschenen met als titel ‘Mania associated with St. John’s wort ‘ (Manie geassocieerd met Sint-Janskruid),
Samengevat komt het artikel hierop neer: Op basis van twee gevalsbeschrijvingen van patienten die een manische opstoot ontwikkelden kort nadat ze starten met Sint-Janskruid, komt men tot volgende aanbeveling:
“Zoals andere antidepressiva kan ook Sint-Janskruid hypomanie, manie of versnelde stemmingswisselingen uitlokken, zeker in patienten met occulte (verborgen, nog onbekende) manisch-depressieve stoornis. Omdat de meerderheid van de mensen die het kruid gebruiken dat doen zonder follow-up door een psychiater, is het risico van een door sint-janskruid uitgelokte manie zeker reëel. Artsen zouden daarom patienten zeker moeten screenen op een voorgeschiedenis van manie of hypomanie, vooraleer aan te bevelen om hun depressie met Sint-Janskruid te behandelen.”
referentie van het artikel: ‘Mania associated with St. John’s wort‘, Nierenberg AA, Burt T, Matthews J, Weiss AP. Biol Psychiatry 1999 Dec 15; 46(12):1707-8
Beste Anne
Kan het zijn dat zibrine(sintjanskruid)een Prikkelend,brandend gevoel geeft aan handen en voeten? ik neem nu meer dan 1 maand een pilletje en heb dit gevoel of zou dit iets te maken hebben met de zon en die iname van pil?
Vriendelijke groeten Heidi
Heidi, dat sluit ik zeker niet uit… Lees hierboven even de reactie van Ines Demul die sinds ze St-Janskruid gebruikt last heeft van vergelijkbare verschijnselen: “mijn huid is overgevoelig, prikkelend, iedere aanraking is pijn. het licht brand in mijn huid, laat staan de zon!”
Inderdaad, ik ben blij dat ik ergens niet alleen ben met dit gevoel!Hopelijk kan Ines als ze dit leest ondertussen er al iets meer over vertellen. Ik ga het alvast bij mijn volgend bezoek aan de dokter melden ! Alvast bedankt Anne voor het snelle antwoord groeten Heidi
Hoelang mag men doorgaan met het nemen van Sint Janskruid. Dient men deze regelmatig te onderbreken? En hoe bouwt men dit eventueel af.
Hallo,
Ik wou nog even laten weten dat ik ondertussen ben gestopt met het innemen van de pilletjes. Ik heb niet afgebouwd en heb ondertussen een gesprek gehad erover met de huisarts. Nu ik gestopt ben kan ik enkel laten weten dat het degelijk aan het gebruik van het sint janskruid lag die jeuk en prikkelingen en brandig gevoel……. wel te zeggen als ik in de zon kwam tijdens het werken in de tuin!groeten Heidi
Fijn dat je dat even laat weten Heidi!
Je kan dit eventueel ook melden op http://www.lareb.nl/meldformulier/patient/melden.asp (voor België ken ik geen vergelijkbare site). Bij naam geneesmiddel voer je dan in ‘hypericum’.
Sinds kort is de deur van mijn Maastrichtse leverancier gesloten. Kan iemand mij vertellen waar ik los Johanneskruid kan kopen, dus niet in voorverpakte kleine zakjes ?
Jos
Hallo Anne Tanne, ik wou hier even meedelen dat ik Sint Janskruid olie met succes heb gebruikt voor de behandeling van een chronische ontsteking in mijn schouder. De pijn was zo erg dat ik zelfs niet meer kon schakelen met de auto, niet meer kon rekken, mijn ganse arm deed er pijn van en deze pijn hield de ganse dag aan, in mijn bed moest ik mijn arm ondersteunen met een kussen.
Ontsteking remmende medicatie slaat al lang niet meer aan bij mij, en een goede vriendin van mij gaf me de raad eens te proberen met St janskruid olie,ik wreef er mijn schouder 3 maal per dag goed mee in, en na een paar dagen had ik al veel verbetering. Heb dan ook schokterapie gevold met de kinesist en die twee samen hebben mij erdoor geholpen. Maar het was de olie die de pijn die ik constant voelde deed weg gaan, vanaf nu staat deze Olie dan ook in mijn medicijnkastje.
Groetjes – Rita
Rita Mathuess laatste bericht: Comfrey Symphytum officinale
Ik heb Sint Janskruid in mijn tuin staan. Heeft iemand ervaring met het gebruik van het verse kruid?
Heeft iemand ervaring met de st janskruid thee van AH?
Interessant zo’n uitgebreid artikel, dank je wel hiervoor! Ik zou graag willen weten hoe je vers Sint Janskruid kunt verwerken. Ik pluk het hier in de valleien (Turkije). Het wordt op de markt ook gedroogd te koop aangeboden maar de mensen die het verkopen kunnen mij alleen vertellen dat “het overal goed voor is”….. dus meer info is erg welkom! Bij voorbaat vriendelijk dank!
Ik zoek gedroogd st janskruid wie kan mij daar aan helpen of war kan ik het kopen dus takken geen poeder
groetjes m de jong
Graag uw advies over het volgende:
Ik gebruik SJK sinds enkele weken van het merk Solgar. Dit zijn capsules met
300 mg SJK kruidenpoeder, en 175 mg gestandariseerde SJK kruid extract (0,5 mg (=0,3%) Hypercin.
Op de verpakking staat dat 1 capsule per dag de voorgeschreven dosis is, alleen in overleg met arts mag deze dosis verhoogd worden.
Toch kom ik overal andere voorgeschreven doses tegen om behandeling tegen lichte tot matige depressie effectief te laten zijn, met als voorbeeld bovenaan uw pagina (www.annetanne.be):
“In de behandeling van depressie is ondertussen al door tal van studies bewezen dat Sint-Janskruid in een gestandaardiseerde dosis van 500 tot 800 mg droog extract, bij milde tot matig ernstige depressies even effectief is als een klassiek antidepressivum, doch met minder bijwerkingen die bovendien beter te verdragen zijn.”
kunt u me vertellen hoeveel capsules ik mag innemen om mijn matige depressie het hoofd te bieden?
Vriendelijk dank
Willem
Neen.
Ik verwijs hiervoor naar wat ik ook elders op mijn site schrijf:
“Ik wil echter vooraf aangeven, dat ik niet inga op vragen naar de behandeling met kruiden van kwalen allerhande. Ik ben hierin absoluut onvoldoende geschoold, bovendien is het onmogelijk om op afstand een goede diagnose te stellen, laat staan een verantwoorde behandeling te starten.
Heb je een vraag in verband met kruiden en zwangerschap, richt je dan in eerste plaats tot je eigen verloskundige/huisarts/gynecoloog.”
Hallo,
Ik neem al enkele jaren wellbutrine 300 (antidepresiva), mag ik dit samen gebruiken met st-janskruiden?
alvast bedankt
Het ishoe dan ook niet slim om zonder meer twee stoffen met een gelijkaardige werking zonder overleg met je arts samen te gebruiken.
De combinatie van Bupropion (= Wellbutrin) met Sint Janskruid wordt in elk geval afgeraden.
Hallo,
Ik gebruik sinds 2 dagen STK, maar ik ben heel gevoelig voor medicijnen en voel het direct als ik het slik. Wat me opviel (ik lijd aan slapeloosheid) is dat ik al 2 dagen als een blok in slaap val en erg levendig droom. Daarnaast voel ik me overdag ook moe, hierbij. Alhoewel ik een soort van loomheid ervaar, werd ik ook erg emotioneel vanochtend. Herkent u dit beeld?
Wat je slaap betreft: SJK wordt ook wel eens aangeraden voor kinderen met slaapproblemen, het is dus een (bij)werking die vrij frequent is.
Wat het emotioneel zijn betreft: de actieve stoffen in het kruid hebben een werking die vergelijkbaar is met die van SSRI’s, een klasse van antidepressiva. En bij die antidepressiva is het belangrijk om de mensen die ze gebruiken op de hoogte te brengen, dat hun stemming in een eerste faze eerder negatief kan beïnvloed worden, dat ze meer stemmingwisselingen vertonen of wooral zich wat opgejaagd voelen.
Hallo
Ik wil starten met SJK (Zibrine forte) voor overdag maar mag ik dit innemen in combinatie met een Benzodiazepine product (dit neem ik enkel s’avonds)?
Hoewel SJK de werking van heel wat medicijnen vermindert, wordt in de literatuur vooral een versterking van de werking van benzo’s beschreven.
Je schrijft: “ik wil starten met SJK voor overdag…”
Hou er echter rekening mee, dat SJK niet een middel is met onmiddelijk effect, maar iets dat je gedurende een langere termijn regelmatig moet gebruiken om er een constante bloedspiegel van op te bouwen om er de werkzaamheid van te ervaren.
De werkzame stoffen van SJK hebben ook een lange halfwaardetijd (> 24 uur). Als je dus een bepaalde spiegel hypericine in je bloed hebt bv om 12.00 ‘s middags, is die spiegel de volgende middag nog niet lager dan de helft van daags tevoren, indien je sinds de vorige dag geen SJK meer hebt ingenomen. Het is dus niet omdat je alleen overdag SJK neemt, dat het ‘s nachts niet meer werkzaam is.
Benzo’s zijn medicijnen die heel snel gewenning veroorzaken, waarvan je dus een steeds hogere dosis nodig hebt voor hetzelfde effect. Het zou echter kunnen, dat je na start met SJK langere tijd op dezelfde dosis kan blijven. Let echter op bij het stoppen met SJK: de effecten van de benzo’s gaan op dat ogenblik waarschijnlijk ook snel verminderen, waardoor het mogelijk is dat je de neiging gaat hebben de dosis benzodiazepines snel te verhogen omdat je je gejaagder voelt.
Ik zou daarom suggereren dat je in de periode dat je SJK gebruikt probeert om de benzodiazepines zo ver mogelijk af te bouwen.